Finding the Root – ສືບຫາຮາກເຫງົ້າ "ອິນສີຊຽງໃໝ່" (Insisiengmay)

ການເລີ່ມຕົ້ນເດີນທາງເພື່ອຄົ້ນຫາທີ່ມາຂອງນາມສະກຸນໜຶ່ງໃນພາສາລາວ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການແປຄວາມໝາຍຕາມວັດຈະນານຸກົມ, ແຕ່ມັນແມ່ນການເປີດປະຕູສູ່ປະຫວັດສາດສັງຄົມທີ່ຍັງມີຮ່ອງຮອຍໃຫ້ພິສູດ. ໃນຕອນທຳອິດ (Ep.1) ນີ້, ເຮົາຈະມາຕັ້ງຕົ້ນຄົ້ນຫາຮາກເຫງົ້າຂອງນາມສະກຸນ "ອິນສີຊຽງໃໝ່" (Insisiengmay / Insixiengmay) ໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ມູນເອກະສານ ແລະ ຫຼັກພາສາສາດ ພ້ອມທັງກຳນົດຈຸດທີ່ຍັງເປັນຂໍ້ສົງໄສທາງປະຫວັດສາດ.

1. ໝຸດໝາຍທາງປະຫວັດສາດ: ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 1943

ຂໍ້ເທັດຈິງທຳອິດທີ່ໄດ້ຮັບການພິສູດທາງປະຫວັດສາດແລ້ວ ຄື: ລະບົບນາມສະກຸນໃນປະເທດລາວບໍ່ໄດ້ມີມາແຕ່ບູຮານນະການ. ໃນອະດີດ, ຄົນລາວໃຊ້ພຽງແຕ່ຊື່ໂຕ, ຊື່ສາມັນ, ຫຼື ຕຳແໜ່ງບັນດາສັກ.

ຮາກເຫງົ້າທາງກົດໝາຍຂອງນາມສະກຸນ "ອິນສີຊຽງໃໝ່" ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນຢ່າງເປັນທາງການໃນ ປີ ຄ.ສ 1943 ພາຍໃຕ້ການປະກາດໃຊ້ດຳລັດວ່າດ້ວຍການຂຶ້ນທະບຽນນາມສະກຸນ ໂດຍລັດຖະບານຣາຊະອານາຈັກລາວ (ໃນຍຸກອານານິຄົມຝຣັ່ງ). ຈາກການສຳຫຼວດເອກະສານບຸກຄົນສຳຄັນໃນອະດີດ, ສາຍຕະກຸນນີ້ມີການບັນທຶກ ແລະ ເຕີບໂຕຢ່າງຊັດເຈນໃນຖານະກຸ່ມຄົນທີ່ມີບົດບາດດ້ານການບໍລິຫານ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນໃນເຂດພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ້ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ.

2. ການຖອດຮຫັດພາສາສາດ: ຄວາມໝາຍທີ່ຊອກຫາ

ເມື່ອເຮົາພະຍາຍາມ "Finding the Root" ໂດຍການແຍກອົງປະກອບຂອງຄຳວ່າ "ອິນ-ສີ-ຊຽງ-ໃໝ່", ເຮົາຈະພົບໂຄງສ້າງຄຳປະສົມ (Compound words) ຕາມຄະຕິຄວາມເຊື່ອຮ່ວມຂອງອະລິຍະທຳພາກພື້ນ:

• ອິນ (In): ໝາຍເຖິງ ພຣະອິນ (Indra) ເຊິ່ງເປັນສັນຍະລັກແຫ່ງຄວາມເປັນຜູ້ນຳ ແລະ ຄວາມເປັນມົງຄຸນສູງສຸດ.

• ສີ (Si): ໝາຍເຖິງ ສິຣິ, ຄວາມງົດງາມ, ຫຼື ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ.

• ຊຽງ (Xieng/Sieng): ຄຳນີ້ມີຂໍ້ສົມມຸດຖານທາງວິຊາການ 2 ແນວທາງ:

  1. ຮາກເຫງົ້າດ້ານຕຳແໜ່ງ: ແມ່ນຄຳອຸປະສົມຮຽກຂານຊາຍໜຸ່ມທີ່ຜ່ານການບວດຮຽນ (ພຣະນ້ອຍ) ແລ້ວສຶກອອກມາ ເຊິ່ງສະທ້ອນເຖິງພື້ນຖານຄອບຄົວທີ່ມີການສຶກສາ.

  2. ຮາກເຫງົ້າດ້ານພູມສາດ: ໃນຕະກຸນພາສາໄຕ-ລາວ, "ຊຽງ" ໝາຍເຖິງ ເມືອງທີ່ມີກຳແພງ ຫຼື ເມືອງໃຫຍ່ (ເຊັ່ນ: ຊຽງຂວາງ, ຊຽງໃໝ່).

• ໃໝ່ (May/Mai): ໝາຍເຖິງ ສິ່ງໃໝ່ ຫຼື ການເລີ່ມຕົ້ນໃໝ່.

ຜົນການວິເຄາະເບື້ອງຕົ້ນ: ໃນແງ່ພາສາສາດ, ນາມສະກຸນນີ້ໝາຍເຖິງ "ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງເມືອງໃໝ່ຂອງພຣະອິນ" ຫຼື "ບຸກຄົນຜູ້ຜ່ານການບວດຮຽນທີ່ມີຄວາມຈະເລີນໃນຍຸກໃໝ່".

3. ຂໍ້ສັງເກດດ້ານການສະກົດ (ຝຣັ່ງ VS ອັງກິດ)

ຫຼັກຖານອີກດ້ານໜຶ່ງທີ່ພົບໃນເອກະສານຄື ການສະກົດເປັນຕົວອັກສອນໂຣມັນ:

• Insixiengmay: ການໃຊ້ຕົວ "X" ແມ່ນຮາກເຫງົ້າຈາກການຖອດສຽງແບບຝຣັ່ງ (French Romanization) ເພື່ອແທນສຽງຕົວ "ຊ", ມັກພົບໃນເອກະສານເກົ່າ ແລະ ກຸ່ມຄອບຄົວທີ່ຍົກຍ້າຍໄປຕ່າງປະເທດໃນອະດີດ.

• Insisiengmay: ການໃຊ້ຕົວ "S" ແມ່ນການປັບປຸງໃນຍຸກຕໍ່ມາ ເພື່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບການອອກສຽງໃນລະບົບພາສາອັງກິດ.

4. ສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ທັນມີຂໍ້ສະຫຼຸບ ແລະ ຕ້ອງຄົ້ນຄວ້າຕໍ່

ໃນຖານະການສຶກສາແບບສາລະຄະດີ, ເຮົາຕ້ອງແຍກແຍະລະຫວ່າງ "ຄວາມໝາຍຂອງຄຳ" ກັບ "ປະຫວັດສາດຕົວຈິງ".

ສິ່ງທີ່ ຍັງບໍ່ທັນມີຫຼັກຖານຢັ້ງຢືນ 100% ໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ຕ້ອງລໍຖ້າການພິສູດໃນ Ep. ຕໍ່ໄປ ຄື:

1. ໃຜຄືບຸກຄົນທຳອິດ (The Founder) ທີ່ເປັນຜູ້ຕົກລົງເລືອກ ຫຼື ໄດ້ຮັບອະນຸມັດໃຫ້ນຳໃຊ້ນາມສະກຸນນີ້ເປັນຄົນທຳອິດໃນປີ 1943?

2. ຮາກເຫງົ້າຂອງຄຳວ່າ "ຊຽງ" ໃນນາມສະກຸນນີ້ ຕັ້ງໃຈໝາຍເຖິງ "ຕຳແໜ່ງຄົນບວດ" ຫຼື ໝາຍເຖິງ "ຊື່ເມືອງ/ພູມສັນຖານ" ແທ້?

ການຄົ້ນຫາຮາກເຫງົ້າໃນ Ep.1 ຈົບລົງທີ່ການວາງໂຄງສ້າງ ແລະ ຄວາມໝາຍ. ໃນຕອນຕໍ່ໄປ, ເຮົາຈະເລີ່ມລົງເລິກສູ່ການຊອກຫາເອກະສານອ້າງອີງ ແລະ ປຶ້ມພົງສາວະດານສາຍຕະກຸນ ເພື່ອຊອກຫາຄຳຕອບທີ່ຍັງຄ້າງຄາ.

#History #FindingTheRoot #Insisiengmay #LaoHistory